CHẾT AN BÌNH TÁI SINH HẠNH PHÚC

Giới thiệu: Chết chưa phải là hết

Cái chết là thời điểm quyết định cho mỗi người, khởi đầu cho một hành trình đến thế giới chưa biết.
Trạng thái tâm thức vào lúc chết quyết định những gì chúng ta trải nghiệm sau đó, từ an bình, hoan hỷ đến đau khổ.
Nghiệp (Karma), luật nhân quả tự nhiên, chi phối mọi sự kiện. Hành động tích cực mang lại hạnh phúc, tiêu cực dẫn đến đau khổ.
Gốc rễ của nghiệp là sự chấp ngã (bám chấp vào “tôi” và “của tôi”), tạo ra đau khổ và vòng luân hồi.
Chúng ta có thể thay đổi tương lai bằng cách chuyển hóa thói quen cảm xúc và nhận thức từ tiêu cực thành tích cực.
Sách đặc biệt nhấn mạnh con đường đến Cõi Tịnh Độ Cực Lạc của Đức Phật Vô Lượng Quang (Amitabha) để đảm bảo tái sinh hạnh phúc.

Chương 01 - Cuộc Sống Con Người

Những ngày quý báu của chúng ta

Cuộc sống con người là quý báu và hiếm có, mang tiềm năng to lớn cho sự giác ngộ.
Tuy nhiên, nó vô thường và đầy rẫy bất mãn, đòi hỏi chúng ta phải tận dụng tối đa cho thực hành tâm linh.

Bản tánh thật sự của chúng ta là gì?

Thân thể chỉ là “nhà trọ” cho tâm; tâm không chấm dứt mà tiếp tục tái sinh theo luật nghiệp báo.
Tâm trong thật tánh là rộng mở, thuần tịnh, phẩm chất an bình, hoan hỷ, toàn giác (Phật tánh), nhưng bị che lấp bởi nhận thức nhị nguyên.
Mọi khoảnh khắc đều là cơ hội để bắt đầu, thay đổi hướng đi và bản chất cuộc sống.

Tại sao phải thiền định?

Thiền định là công cụ mạnh mẽ để tạo ra dấu ấn tích cực trong tâm thức, giúp đỡ chúng sinh trong bardo.
Nó thanh lọc bất tịnh, củng cố đạo đức, và đánh thức Phật tánh.
Hai động lực chính để thực hành là cảm hứng và sự sợ hãi/sốc (do nhận thức về cái chết, vô thường, nghiệp, đau khổ).

Cuộc sống quý báu của con người là hiếm có

Nhân loại có tiềm năng giác ngộ vĩ đại nhất do có trí thông minh, động cơ và sức chịu đựng.
Tám tự do và mười thuận lợi là những điều kiện lý tưởng cực hiếm cho tiến bộ tâm linh.

Cuộc đời là vô thường

Cái chết là chắc chắn nhưng thời điểm không ai biết. Mọi thứ thay đổi liên tục như dòng suối chảy.
Nhận thức sâu sắc về vô thường thúc đẩy chúng ta tận dụng từng khoảnh khắc cho thực hành tâm linh.

Sử dụng vô thường để hóa tán những cảm xúc tiêu cực

Hiểu vô thường giúp khoan dung với giận dữ, buông bỏ tham lam, xoa dịu phiền muộn và thoát khỏi kích động thái quá.
Nó dẫn đến trạng thái tỉnh giác sâu thẳm, nhận ra bản tánh bất tử.

Cuộc sống được tạo ra bởi luật nhân quả

Nghiệp không phải định mệnh hay sự trừng phạt; chúng ta tự tạo ra nghiệp qua lựa chọn của mình.
Nghiệp là thứ duy nhất chúng ta mang theo sau cái chết, quyết định tái sinh.
Gốc rễ của nghiệp là sự chấp ngã (bám chấp vào “tôi” và “cái của tôi”), tạo ra tính nhị nguyên và phiền não.
Nghiệp hình thành qua ba cửa thân, khẩu, ý, bị chi phối bởi ba độc (tham, sân, si). Ý định là yếu tố quan trọng nhất.
Nghiệp chín muồi theo thứ tự: mạnh nhất, lúc chết, quen thuộc nhất, gần đây nhất.

Vượt lên nhân quả nghiệp báo

Mục đích tối hậu là vượt lên nghiệp bằng cách đánh thức trạng thái toàn giác và buông bỏ chấp ngã.

Có phải cuộc sống là một ảo ảnh?

Với các bậc giác ngộ, thế gian là ảo ảnh, không bền vững. Với đa số, nó có vẻ là thật do nghiệp.
Tuy là ảo ảnh, nhưng chúng ta vẫn phải nỗ lực cải thiện cuộc sống để không bị những sự kiện ảo huyễn làm đau khổ.

Cuộc đời thì đầy rẫy đau khổ

Phật giáo nhìn cuộc sống một cách thực tế, không bi quan hay lạc quan.
Tứ diệu đế bắt đầu bằng Khổ đế (đau khổ của đau khổ, đau khổ phát sinh do thay đổi, đau khổ tràn khắp).
Chúng ta lang thang trong sáu cõi luân hồi (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh, a tu la, thiên, người) do vô minh, tham, sân.
Con đường giải thoát đòi hỏi nhận biết tiêu cực, chuyển hóa thành tích cực và đạt hoàn thiện.

Tiềm năng vĩ đại của cuộc sống

Mỗi người đều sở hữu Phật tánh, là bản chất an bình, hoan hỷ và thông tuệ.
Con đường tâm linh đúng đắn, bao gồm thiền định, lòng từ bi, sùng kính, nhận thức thanh tịnh, và thấy cuộc sống như giấc mộng, có thể dẫn đến thành tựu cao nhất và giác ngộ.

Chương 02 - Hấp Hối

Giờ khắc quyết định của cuộc sống

Tiến trình hấp hối là ngã tư đường cho tương lai, nơi các thiền giả thành tựu có thể hợp nhất với Phật tánh.

Tiến trình cận tử

Ý thức dần tách khỏi thân vật chất khi các nguyên tố (đất, nước, lửa, gió, không) của thân thể hóa tán.
Hòa tan bên trong: Các khái niệm và cảm xúc tinh thần ngưng lại, dẫn đến những kinh nghiệm nội tại (ánh sáng trắng, đỏ, tối đen) và sự xuất hiện của “tánh sáng nền”.
Khi hơi thở bên ngoài ngừng, hơi ấm ở ngực là dấu hiệu tâm vẫn trong thân (thiền định thể nhập).

Chúng ta nên làm gì khi sắp chết?

Cố gắng nhận ra mình đang trong tiến trình cận tử, giữ tâm an bình, không sợ hãi.
Nhớ lại những kinh nghiệm tâm linh đã tích lũy và nguồn ban phước (Phật, thầy).
An trụ trong tánh giác nội tại, thấy mọi hình tướng là biểu lộ của bản tánh đó.

Những Delog mô tả về kinh nghiệm cận tử

Những câu chuyện của các delog (người trở về từ cõi chết) minh họa sự đa dạng của trải nghiệm cận tử, từ cảm giác chìm đắm, lạnh khát đến thấy ánh sáng ngũ sắc và mất các giác quan.
Các delog thường được hướng dẫn không sợ hãi những hình tướng xuất hiện và nhận ra chúng là sự hóa tán của các nguyên tố hoặc biểu hiện của tâm mình.

Chương 03 - Bản Tánh Tối Thượng

Kinh nghiệm Bản Tánh Tối Thượng vào lúc chết

Lộ trình này bắt đầu khi tánh quang minh nền (thật tánh của tâm) xuất hiện. Nhận ra và duy trì nó dẫn đến giác ngộ (Phật quả).
Sau đó là sự xuất hiện của cái thấy quang minh hiện diện tự nhiên (ánh sáng, âm thanh, hình tướng của các bậc hiền minh hay phẫn nộ). Nếu nhận ra chúng là biểu hiện của chính tâm giác ngộ, sẽ đạt giác ngộ.
Người thường thường rơi vào vô thức hoặc không nhận ra tánh quang minh, tiếp tục đi vào bardo.

Những mô tả của Delog về lộ trình của Bản Tánh Tối Hậu

Lingza Chokyi thấy ánh sáng năm màu và hình người đầu thú, sau đó nhận ra đó là sự tự-chiếu sáng của tâm mình.
Dagpo Trashi Namgyal thấy ánh sáng trắng, vàng, đỏ, xanh lục và thân ánh sáng, nhưng tâm bị sao lãng bởi ảo ảnh.
Tsophu Dorlo trải nghiệm tâm tan hòa vào quang minh, kinh nghiệm hỷ lạc và thấy năm gia đình Phật.
Dawa Drolma đạt trạng thái cực lạc, thấy quang minh nền tảng và nhận thức thanh tịnh.
Karma Wangdzin nghe giọng nói, thấy lỗ mở ánh sáng và cảm giác cô độc.
Các hướng dẫn cho người sắp chết nhấn mạnh việc không sợ hãi các hiện tượng Bardo và nhận ra chúng là sự tự-biểu hiện của tánh giác nội tại.

Chương 04 - Bardo

Lộ trình chuyển tiếp trọng yếu

Bardo là giai đoạn giữa cái chết và tái sinh (hoặc giữa bản tánh tối thượng và tái sinh), thường kéo dài khoảng bảy tuần (49 ngày).
Tâm thức trong bardo sắc bén nhưng không ổn định, trôi nổi không có thân vật chất để neo giữ.

Những kinh nghiệm của Bardo

Cảm giác di chuyển qua đường hầm hẹp, thấy xác chết của mình, tìm kiếm thực phẩm (chỉ hưởng được mùi).
Nhận ra mình đã chết qua các dấu hiệu: không phản chiếu trong gương, không có dấu chân, không có bóng.
Dễ dàng bị lừa dối bởi ảo ảnh do thói quen tâm thức tạo ra.

Phiên tòa xét xử và tuyên án

Gặp Thần Chết và Pháp Vương Tử Thần, phiên tòa này là phản chiếu của chính thói quen nghiệp và các khái niệm về đúng/sai của chúng ta.
Không có sự xét xử bên ngoài, mà là sự hiển thị của nghiệp cá nhân.

Dấu vết của sự tái sanh đang chờ đợi chúng ta

Ánh sáng nhiều màu sắc (trắng, vàng, khói, đen) biểu thị các cõi tái sinh đang chờ đợi (thiên, a tu la, người, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục).
Các hình ảnh biểu tượng (lâu đài, bánh xe lửa, hang động, v.v.) cũng báo hiệu nơi tái sinh.
Khi tái sinh làm người, có thể thấy cha mẹ mình giao hợp.

Chúng ta nên làm gì trong Bardo?

Nhận ra mình đã chết, đừng buồn bã hay lo lắng.
Nhớ lại các kinh nghiệm tâm linh và nguồn ban phước.
Thực hành ba cách chính: nhận biết sự nhất như của mọi hiện tượng, giữ tâm linh, hoặc thấy mọi ảo ảnh là không thật.
Ngăn chặn những nơi sinh xấu bằng cách không bám luyến vào ánh sáng mờ của các cõi thấp, hoặc quán tưởng chúng thành Phật/Tịnh Độ.

Chương 05 - Những Chuyện Kể Của Bardo

Chương này tóm tắt các câu chuyện delog (người trở về từ cõi chết) để minh họa luật nghiệp quả và truyền cảm hứng thực hành tâm linh.

Kinh nghiệm của Lingza Chokyi

Thấy xác mình biến thành rắn, nỗi buồn của người thân biến thành mưa máu và mủ.
Nghe lời bàn tán của gia đình, không ai nhận ra bà.
Gặp Chogon ở thành phố chuyển tiếp, biết về phiên tòa và các cõi địa ngục.
Chứng kiến phiên tòa của Pháp Vương Tử Thần và các Tử Thần, thấy nghiệp thiện/ác được cân nhắc.
Chứng kiến một vị tăng Jechung giải thoát nhiều người bằng thần chú OM MANI PADME HUNG.
Thăm tám hỏa ngục và tám địa ngục hàn băng cùng các địa ngục phụ, chứng kiến sự đau khổ do nghiệp xấu.
Mang thông điệp cho người sống về việc thực hành Giáo Pháp, bố thí, nhận ra tâm là Phật.

Kinh nghiệm của Karma Wangdzin

Sau khi chết, tâm thức sắc bén nhưng dễ quên mình đã chết, bị ảnh hưởng bởi tư duy tiêu cực của người sống.
Được Tara Trắng (Bổn Tôn bảo hộ) hướng dẫn qua Cánh Đồng Hoang của Lưỡi Dao và Thành Phố Vĩ Đại của Cái Chết.
Tara Trắng dạy về bản chất ảo ảnh của các hiện tượng đáng sợ trong bardo.
Được triệu đến phiên tòa, thấy Pháp Vương là Guru Rinpoche và các Tử Thần là chư Phật.
Trở lại thân và làm sứ giả mang thông điệp từ Pháp Vương cho người sống, khuyến khích thực hành Dharma.

Kinh nghiệm của Denma Sangye Seng-Ge

Du hành qua vũ trụ với thân ánh sáng, thấy quá khứ, hiện tại, tương lai.
Trải nghiệm sự hòa tan của các nguyên tố, thấy năm gia đình Phật và các cõi tịnh độ.
Gặp Đức Phật Lòng Bi và được ban giáo lý.
Vượt qua các chướng ngại trong bardo bằng cách nhận ra chúng là năng lực biểu hiện của tánh Không.
Tại phiên tòa, đọc bài ca vô úy, kiếm đâm xuyên thân mà không gây hại, chứng tỏ sự giác ngộ.
Sau đó đến các cõi địa ngục để làm vơi bớt đau khổ và mang thông điệp trở về.

Kinh nghiệm của Tagla Konchog Gyaltsen

Băng qua Ngọn Núi Đường Đèo Sa Mạc Đỏ, Dòng Sông Nâu Không Thể Vượt Qua và Cánh Đồng Xám Bao La của Cái Chết nhờ năng lực tâm linh và cầu nguyện chư Phật/lama.
Được thầy Pema Dechen dẫn dắt thăm mười tám cõi địa ngục, chứng kiến đủ loại đau khổ.
Mang thông điệp từ người đau khổ ở địa ngục cho người thân sống.
Tại phiên tòa, Pháp Vương là Đức Phật Lòng Bi, chấp nhận nghiệp thiện của Tagla.
Trở lại thân để làm sứ giả, nhưng sau đó viên tịch vĩnh viễn khi nghe tin giết hại nhiều súc vật.

Kinh nghiệm của Dagpo Trashi Namgyal

Thực hiện phowa đến cõi tịnh độ, nhưng tâm dễ bị sao lãng bởi ảo ảnh, từ tịnh độ chuyển sang thấy địa ngục.
Được lama bảo vệ dạy rằng hiện tượng thế gian là thói quen tinh thần nhận thức ảo tưởng.
Pháp Vương ra lệnh cho ông phải trở lại thế gian để học bài học về sự sao lãng.

Kinh nghiệm của Samten Chotso

Thăm cõi địa ngục với Yeshe Tsogyal, sau đó đến phiên tòa.
Nghiệp công đức nặng hơn nghiệp bất thiện, được Pháp Vương ra lệnh trở về.
Được dẫn đến Cõi Tịnh Độ Cực Lạc, chứng kiến vẻ đẹp và chư Phật.

Kinh nghiệm của Changchub Seng-Ge

Trong bardo, cảm thấy bị người sống phớt lờ, bị chó sủa, rồi bị đẩy vào vùng đất tối tăm của nghiệp.
Cầu nguyện Avalokiteshvara, được ban phước và hướng dẫn.
Gặp Pháp Vương, hỏi về những người không gặp Ngài (giác ngộ và quá xấu ác).
Trở lại thân mình, học được bài học không chán nản, mà phải thực hành tâm linh.

Kinh nghiệm của Tsophu Dorlo

Du hành trên con đường xám trong bardo, không gian tối tăm, đầy bão tố và âm thanh đáng sợ.
Được Đức Avalokiteshvara hướng dẫn, hát OM MANI PADME HUNG và ban giáo lý, khiến cõi bardo tạm thời trống rỗng.
Đến Cánh Đồng Xám của Cái Chết, Đường Đèo Cát, Dòng Sông Nâu Không Thể Vượt Qua, giải thoát nhiều người bằng thiền định và thần chú.
Tại địa ngục, niệm thần chú và thiền định về **

Mục lục