HÀI HƯỚC MỘT CHÚT, THẾ GIỚI SẼ KHÁC ĐI

Cuốn sách đi sâu vào việc phân tích tầm quan trọng và cách thức vận dụng sự hài hước trong mọi khía cạnh của cuộc sống. Từ những nguyên tắc cơ bản đến các tình huống cụ thể trong hôn nhân, giao tiếp và công việc, tác giả khẳng định hài hước không chỉ là một nét tính cách mà còn là một trí tuệ sống, một kỹ năng có thể học hỏi và rèn luyện.

Lời nói đầu

Hài hước là một nét đẹp, một gia vị không thể thiếu trong cuộc sống, gắn liền với thành bại của mỗi người.
Trong gia đình, hài hước giúp hòa giải mâu thuẫn, thắt chặt tình cảm.
Trong giao tiếp xã hội, hài hước mở rộng quan hệ, tạo môi trường thuận lợi.
Hài hước không phải bẩm sinh mà cần bồi dưỡng và rèn luyện.
Cuốn sách này giúp bạn đọc có cái nhìn rõ nét về tầm quan trọng và kỹ năng vận dụng hài hước để đạt được thành công và sự yêu mến.

Chương 1 - Top 10 nguyên tắc hài hước của người thành công

Chương này trình bày 10 nguyên tắc cốt lõi để phát triển và vận dụng sự hài hước một cách hiệu quả.

1. Có một tâm lí lành mạnh, lạc quan, tích cực

Hài hước bắt nguồn từ tâm lý tốt, giúp con người thích nghi, giảm áp lực tinh thần, giải tỏa tiêu cực.
Người hài hước dễ nhận được sự tin tưởng và yêu mến, có cái nhìn tích cực về hạnh phúc.
Ví dụ: Abraham Lincoln dùng truyện cười để vượt qua gian khổ; Thẩm Tùng Văn lạc quan ngay cả khi bị phạt quét nhà vệ sinh nữ; Tướng quân Tôn Nghị không ngựa vẫn đi bộ đường dài.

2. Nhìn nhận thế giới từ góc độ thú vị

Thái độ lạc quan quyết định cách chúng ta đối mặt với cuộc đời, giúp biến trắc trở thành cơ hội.
Hài hước là ánh sáng của trí tuệ, là phẩm chất tốt đẹp của tư duy, không phải là sự lẻo mồm dung tục.
Ví dụ: Câu chuyện Tái Ông thất mã cho thấy tốt xấu tương đối; Socrates dùng hài hước hóa giải cơn giận của vợ bị dội nước.

3. Trí nhớ và khả năng phản ứng tốt

Hài hước có “tầng nông” (biểu cảm, lời nói gây cười) và “tầng sâu” (hàm chứa chân lý, đòi hỏi tư duy nhạy bén và khả năng lý giải).
Hài hước khác với chọc cười ở chỗ nó có ý nghĩa sâu xa hơn.
Ví dụ: Churchill đối đáp Nancy Astor về thuốc độc; Goethe nhường đường cho nhà phê bình “kẻ ngốc”; nhân viên phục vụ hóa giải tình huống ruồi trong canh bằng câu “nó đang bơi ngửa”.

4. Lùi một bước để tiến hai bước, biết nhường nhịn người khác

Biết nhún mình, nhường nhịn đôi khi là sách lược tốt nhất, mang lại những thu hoạch không ngờ.
Thêm hài hước, bớt nguyên tắc giúp thêm niềm vui, giảm áp lực, biến mâu thuẫn thành hòa hảo.
Ví dụ: Anh A giẫm chân anh B được hóa giải bằng hài hước; Balzac tha cho kẻ trộm sách; chủ nhà hàng thượng lưu giữ thể diện cho tên trộm.

5. Hiểu rõ “liều lượng” của hài hước

Hài hước cần đúng mực, không quá đà để tránh làm tổn hại hình tượng, uy tín và mối quan hệ.
Cần chú ý thời điểm (thích hợp thì thể hiện, không thì nén lại) và đối tượng (phân biệt giới tính, thân phận, địa vị, tính cách).
Nguyên tắc quan trọng khi nói đùa: Nói đùa tùy đối tượng, quan sát tâm trạng đối phương, nội dung phải lành mạnh và tao nhã.
Ví dụ: Bernard Shaw đối đáp Lâm Ngữ Đường về “mặt trời may mắn”; câu chuyện Hồng và Kiệt cho thấy hậu quả của việc nói đùa quá trớn.

6. Tôn trọng là tiền đề của hài hước

Hài hước phải được xây dựng trên cơ sở tôn trọng lẫn nhau, là biểu hiện của tri thức, thú vui và trí tuệ.
Không lấy khiếm khuyết, bí mật riêng tư của người khác ra làm trò đùa, bởi “họa từ miệng mà ra”.
Ví dụ: Câu chuyện Lân đùa về vợ Vương bị chém; Tuấn trêu chọc bạn bị phản ứng; Lâm tiết lộ bí mật “ăn cơm trước kẻng” của gia chủ.

7. Có một trái tim ngây thơ, hồn nhiên

Hài hước thực ra rất đơn giản nếu bạn có một trái tim hồn nhiên, ngây thơ (đồng nghĩa với sự thân thiện).
Nhiều người thiếu sự hồn nhiên nên không bộc lộ được hài hước.
Ví dụ: Đứa trẻ xin xem phim một mắt; đứa trẻ thuê nhà “không có con”; Đạt Lai Lạt Ma nói “ăn vụng” khi đói; Lincoln tự trào về ngoại hình và các tình huống khó khăn.

8. Nói một cách uyển chuyển, tế nhị

Hàm súc là nghệ thuật và kỹ năng của hài hước, giúp biểu đạt điều muốn nói một cách gián tiếp nhưng vẫn khiến người khác hiểu và vui vẻ.
Tránh nói thẳng thắn gây khó xử hoặc xung đột.
Ví dụ: Lincoln tự giễu tướng mạo “người đàn ông xấu xí nhất”; Heine đối đáp thương nhân so sánh người Do Thái với lừa; phục vụ nhà hàng nhắc khéo khách yêu cầu trứng quá đáng; Churchill trả lời phóng viên về ấn tượng nước Mỹ (“báo quá dày, giấy vệ sinh quá mỏng”).

9. Vòng vo một chút, hiệu quả sẽ tốt hơn

Không phải lúc nào cũng nên biểu đạt trực tiếp, sự vòng vo có thể mang lại hiệu quả tốt hơn trong giao tiếp và đàm phán.
Là nghệ thuật ngôn ngữ đòi hỏi sự khéo léo và óc hài hước tao nhã.
Ví dụ: Ông chủ tuyển dụng sinh viên dùng cách nói vòng vo để từ chối yêu cầu quá cao; Bernard Shaw hóa giải tai nạn xe đạp bằng câu nói “anh thật không may”; gia đình nông dân dùng câu chuyện chim để nhắc khéo bạn ở nhờ.

10. Trí tuệ được cộng điểm nhờ sự hài hước

Hài hước là biểu hiện của trí tuệ, giúp hóa giải xung đột, được yêu quý và mang lại tiếng cười.
Cần trí tuệ để sự hài hước không trở nên dung tục.
Ví dụ: Einstein giải thích thuyết tương đối bằng ví dụ hẹn hò; Lincoln đối đáp Douglas về “sống hai mặt”; ứng viên xin việc được tuyển nhờ sự thông minh, hài hước khi nói về 18 công ty phá sản.
Hài hước là trí tuệ của tâm hồn, biến nguy thành an, mang lại niềm vui và hạnh phúc.

Chương 2 - Hài hước - Trí tuệ cuộc sống

Chương này tập trung vào vai trò của hài hước trong việc xây dựng và duy trì hạnh phúc gia đình.

1. Dùng sự hài hước để khéo léo trách cứ

Trong hôn nhân, sự hài hước giúp hóa giải những mâu thuẫn nhỏ nhặt, không gây phản cảm như lời chỉ trích trực tiếp.
“Nói vòng” có tác dụng hơn “nói thẳng” trong việc truyền tải thông điệp một cách tinh tế.
Ví dụ: Bố khéo léo trách con gái ngủ nướng bằng cách nói “tiết kiệm bữa sáng”; người chồng hài hước nhắc vợ về thói quen mua đồ đắt tiền; chồng nhẹ nhàng trách vợ nói nhiều khi quên đồng hồ báo thức; vợ chồng dùng hài hước để nhắc nhau về ngày kỷ niệm.

2. Tạo ra sự bình đẳng trong quan hệ vợ chồng

Một gia đình thiếu hài hước dễ trở nên khách sáo, lạnh nhạt như một cái khách sạn.
Hài hước giúp thể hiện sự bình đẳng, thông cảm lẫn nhau, không cần đeo “mặt nạ” như ngoài xã hội.
Ví dụ: Người đàn ông bỏ nhà vì vợ lạnh nhạt, sau đó giật mình khi nhân viên nói “cảm thấy như đang ở nhà”; Nữ hoàng Victoria chỉ được chồng mở cửa khi nói “em là vợ của anh” thay vì “Nữ hoàng”.

3. Hài hước là gia vị cho cuộc sống gia đình

Hài hước là nội dung quan trọng không thể thiếu, giống như gia vị làm món ăn ngon hơn, giúp điều chỉnh ngôn ngữ và dẹp bỏ trở ngại.
Nghệ thuật hài hước cao siêu nhất là xoay chuyển tình thế, dập tắt “quả bom” mâu thuẫn.
Ví dụ: Nhậm Bật Thời hóa giải việc vợ làm khê cơm bằng cách nói “trị ung thư”; người chồng về muộn làm vợ hết giận bằng lời “nghĩ tới em là an ủi”; vợ chồng cãi nhau nhưng vợ vẫn hỏi “tiền chuyến về” cho thấy vẫn muốn quay lại.
Hài hước cần tao nhã, lịch sự, không thô tục.

4. Dùng sự hài hước vun đắp cho cuộc sống hôn nhân

Hôn nhân không phải “nấm mồ của tình yêu” nếu có sự hài hước - dầu bôi trơn và liều thuốc bổ.
Hài hước gia đình bắt nguồn từ tâm lý lành mạnh, phối hợp tích cực, chuyển chủ đề sang những điều vui vẻ.
Ví dụ: Vợ chồng trẻ đùa về tháng hai ít ngày; Thuận tự trào mình là “tàu ngầm” để vợ hết giận; Lâm Ngữ Đường đốt giấy chứng nhận kết hôn như một hành động lãng mạn.
Hài hước yêu cầu tính cách lạc quan, kiến thức sâu rộng và kỹ năng ngôn ngữ.

5. Để bánh xe cuộc sống thuận lợi lăn về phía trước

Hài hước hóa giải than vãn, tránh tranh cãi, mang lại niềm vui, hòa thuận cho vợ chồng, giúp “biến nguy thành an”.
Ngôn ngữ hài hước làm cuộc sống thú vị, tình cảm hơn, giúp xoa dịu giận dỗi.
Ví dụ: Einstein giận vợ nhưng nói “thêm một cái thùng rác thật to để vứt mọi hiểu lầm của anh”; câu chuyện tờ giấy dán tủ lạnh của vợ Dũng để nhắc chồng.
Các gia đình phương Đông cần hài hước hơn để giải tỏa sự đơn điệu, nhàm chán và mâu thuẫn.

Chương 3 - Hài hước - Nghệ thuật giao tiếp

Chương này nhấn mạnh vai trò của hài hước trong việc thiết lập và duy trì các mối quan hệ xã hội.

1. Ngôn ngữ hài hước phải tao nhã, lịch sự

Hài hước phải thú vị, khiến người ta suy ngẫm, không phải chọc cười vô nghĩa hay châm biếm ác ý.
Là hiện thân sức mạnh ngôn ngữ, mang lại sự thưởng thức cái đẹp và hóa giải mâu thuẫn.
Ví dụ: Người nhanh trí hóa giải sự cố pháo hoa bắn vào áo cưới; Tổng biên tập báo chí đối đáp độc giả về tình yêu và đạn nguyên tử.
Ngôn ngữ hài hước cần ngắn gọn, đơn giản, dễ hiểu và thể hiện sự nhanh trí, tinh tế.

2. Dùng sự hài hước để xây dựng mối quan hệ với người khác

Hài hước là phương pháp giao tiếp tốt nhất, giúp tháo bỏ lớp phòng bị, kéo gần khoảng cách.
Là “thiên sứ vui vẻ” kết nối tâm hồn, tạo không khí hòa thuận.
Các kiểu hài hước: vui vẻ, triết lý, tự trào, châm biếm – áp dụng tùy tình huống và đối tượng.
Ví dụ: Tổng thống Reagan tự giễu khi phu nhân bị ngã; vị tướng hóa giải sự cố đổ rượu lên đầu; Mai và Thanh làm lành sau tranh cãi bằng câu nói hài hước.
Hài hước giúp người khác nhìn thấy mặt tích cực của bạn, xây dựng niềm tin và thiện cảm.

3. Ca thán cũng phải dễ nghe

Ca thán cần có nghệ thuật, uyển chuyển, khéo léo để đạt được mục đích mà không gây tổn thương hay đối địch.
Có thể dùng lời tán dương mở đầu cho lời ca thán để giảm hiểu lầm.
Ví dụ: Nhân viên làm thêm dùng cách nói hài hước để cấp trên thông cảm; khách đi xe bus làm phiền tài xế được nhắc khéo bằng câu “chị chỉ cần nhìn mặt tôi, thấy tôi cười là biết”; Tể tướng Lã Mông Chính dùng hài hước để từ chối đồ biếu xén.

4. Nghệ thuật tự trào

Tự trào là tự giễu cợt mình, một hình thức hài hước cao minh giúp thoát khỏi tình huống khó xử và tạo ra không khí thân mật.
Là kết quả của trí tuệ và dũng khí, thể hiện sự chân thành và thẳng thắn.
Ví dụ: Thạch học sĩ tự trào khi ngã lừa (“cũng may tôi là Thạch học sĩ chứ nếu là Ngõa học sĩ thì chắc vỡ vụn rồi”); Trương Đại Thiên tự nhận mình là “tiểu nhân” để nhường ghế chủ tọa; Lương Hạo tự trào để vượt qua nhiều lần thi trượt Trạng nguyên.
Tự trào cần khiêm tốn, tự tin, biết yêu thương bản thân và thích nghi với môi trường.

Chương 4 - Hài hước - Kĩ năng nói chuyện

Chương này tập trung vào việc sử dụng hài hước trong đàm phán và giao tiếp chuyên nghiệp.

1. Quân tử hùng biện, hài hước hỗ trợ

Hài hước là phẩm chất không thể thiếu của người thành công và là trợ thủ đắc lực trong đàm phán, giúp giải tỏa căng thẳng và dễ dàng giành thắng lợi.
Ngôn ngữ hàm súc, hài hước tạo sự lan truyền hữu hiệu.
Ví dụ: Hai giáo đồ cùng muốn hút thuốc nhưng người hỏi “có thể cầu nguyện khi hút thuốc không?” được chấp thuận; nhân viên bán vé đối đáp khách mua vé cho chó bằng câu “nó cũng phải đứng bằng hai chân”.

2. Khéo léo sử dụng sự hài hước để giải tỏa không khí nặng nề

Hài hước là biểu hiện tự nhiên, giúp tháo bỏ lớp phòng bị, chất xúc tác giải tỏa không khí căng thẳng trong đàm phán.
Điều tiết quan hệ, tạo tiếng cười, biến xung đột thành thuận lợi.
Ví dụ: Nhân viên phục vụ khéo léo nhắc khách cài khăn ăn lên cổ bằng câu hỏi “ngài muốn cạo râu hay cắt tóc ạ?”; Chủ tịch Hội đồng quản trị dùng hài hước để làm dịu bầu không khí gay gắt trong cuộc họp.

3. Hài hước khiến đối phương thay đổi

Hài hước không chỉ là lời nói đùa mà còn phản ánh sự nhạy bén, thông minh, thân thiện, có thể khiến đối phương thay đổi tâm trạng.
Hài hước là “liều thuốc giải” khi gặp vấn đề nan giải.
Ví dụ: Giám đốc siêu thị dùng hài hước để nhắc nhở công ty giày về chất lượng sản phẩm; nhân viên marketing dùng bảng “Đủ người, không tuyển dụng thêm” để đạt mục đích kinh doanh; họa sĩ Do Thái khiến tỉ phú phải mua bức tranh chân dung bằng cách đổi tên thành “Tên cướp”.

4. Bóng gió xa xôi, thay đổi cục diện

“Bóng gió xa xôi” là nghệ thuật không trực tiếp nói ra vấn đề, mà gợi ý để đối phương suy đoán, đạt được mục đích thuyết phục.
Giúp tránh xung đột trực diện, giữ quyền chủ động trong đàm phán.
Ví dụ: Người Do Thái bị cướp nhờ tên cướp bắn vào mũ, ống quần để hết đạn rồi bỏ chạy; giám đốc siêu thị dùng cách hỏi “khi nào thì phát triển sản phẩm mới?” để nhắc nhở nhà cung ứng về chất lượng sản phẩm.

5. Hài hước là nghệ thuật giành chiến thắng trong đàm phán

Hài hước có sức mạnh thần kỳ, là trí tuệ giúp đạt được chiến thắng trong đàm phán, đặc biệt khi ngôn ngữ bất đồng hay không khí khó xử.
Giúp tránh hoàn cảnh khó xử, nắm quyền chủ động.
Ví dụ: Nhân viên bán hàng trả lời khéo léo về mứt hoa quả bị thiếu cân bằng cách hỏi “con trai có nặng hơn trước khi mua không?”; nhân viên xin việc được tuyển dụng nhờ sự nhanh trí khi ông chủ nói “đã đủ người”.

Chương 5 - Hài hước - Bí quyết thành công

Chương cuối cùng khẳng định hài hước là yếu tố then chốt dẫn đến thành công trong sự nghiệp và cuộc sống.

1. Hài hước, đòn bẩy thành tựu sự nghiệp

Hài hước là “bộ trang phục đẹp nhất”, dầu bôi trơn các mối quan hệ, biểu hiện của sự tự tin và khéo léo.
Hài hước giúp tăng cường sức sống, mang lại nhiều ý nghĩa cho cuộc sống.
Cách bồi dưỡng khiếu hài hước: bồi dưỡng tâm hồn cao thượng và lạc quan, khả năng quan sát và trí tưởng tượng, tiếp xúc nhiều với người hài hước.
Ví dụ: Hoa hậu Hồng Kông giành chiến thắng nhờ câu trả lời hài hước về Hitler.

2. Dùng sự hài hước để có được thiện cảm

Mọi người, kể cả các ông chủ doanh nghiệp, đều thích làm việc với người hài hước.
Hài hước giúp nâng cao hiệu suất công việc, giữ chân nhân viên và tạo môi trường làm việc vui vẻ.
Ví dụ: Cựu Tổng thống Mĩ Reagan học thuộc truyện cười mỗi ngày; văn hóa “hài hước” độc đáo của Walmart (Hoan hô kiểu Walmart, cuộc thi ăn bánh, CEO Sam Walton sẵn sàng khiêu vũ trên phố Wall).

3. Dùng sự hài hước để đổi lại thái độ thân thiện

Hài hước thu hẹp khoảng cách tâm lý, xóa bỏ sự đối địch, tạo cảm giác thân thiện.
Là một khí chất quan trọng cho nhân cách hoàn chỉnh và sức khỏe tâm lý.
Ví dụ: Lỗ Tấn dùng câu chuyện “ngoa thú” để giảng bài và phê phán xã hội; Dole thất bại bầu cử nhưng vẫn giữ được thiện cảm nhờ câu tự trào “lần đầu tiên trong đời tôi cảm thấy không có việc gì để làm”.

4. Dùng sự hài hước để xoa dịu áp lực công việc

Hài hước là vũ khí hữu hiệu để tự điều chỉnh tâm lý, giảm bớt đau khổ do thất bại và xoa dịu áp lực công việc.
Ví dụ: Công ty Eastman Kodak xây dựng “Phòng hài hước” để nhân viên giải tỏa áp lực; các khóa huấn luyện hài hước giúp tăng sản lượng và giảm nghỉ ốm.
Người hài hước có IQ cao hơn, quan hệ giao tiếp tốt hơn, tâm lý vững vàng và lạc quan kiên cường hơn.
Cách nâng cao hài hước: mở rộng trái tim, chủ động giao tiếp, rèn luyện kỹ năng tự trào và trí tưởng tượng.

5. Hài hước là bảo bối trong tay nhà lãnh đạo

Hài hước là nghệ thuật khích lệ, giúp các nhà lãnh đạo tập trung nhân viên giỏi, hóa giải tình huống ngượng ngập và tăng cường sự chăm chỉ của đội ngũ.
Giúp duy trì nhuệ khí, kích thích sáng tạo và “tư duy đột phá” của nhân viên.
Ví dụ: Lincoln dùng hài hước để hóa giải sự ngượng ngùng của bạn khi bị nhắc nhở trong hành lang quân đội; nữ chính trị gia “mũm mĩm” tự trào mình là “chiến hạm của Mĩ” để ghi điểm với cử tri.
Hài hước giúp tăng khả năng cảm hóa, khả năng chiến đấu (như Tể tướng nước Tề đối đáp Sở Vương), tăng cường sự hòa đồng và khả năng hiệu triệu.

Mục lục