HẠNH PHÚC TẠI TÂM

Lời Giới Thiệu

Osho là một nhà triết học, thiền sư, đạo sư, luận sư, người sáng tạo.
Sứ mệnh của ông là tạo ra một thế giới của những con người ưu tú, gọi là “Zorba-Phật” - những người có thể vui sống giữa trần gian mà vẫn an tịnh khoan hòa như Đức Phật.
Tư tưởng của Osho kết hợp sự thông thái vĩnh hằng của phương Đông với tiềm năng vô tận từ khoa học công nghệ phương Tây.
Hạnh phúc chân thật là trở về với chính mình, hồi sinh phần trong trẻo và tự nhiên nhất của năng lượng.
Osho tổng hợp ánh sáng từ nhiều tôn giáo (Phật giáo, Thiên Chúa giáo, Jain giáo, Ấn Độ giáo) và không ngần ngại chỉ trích niềm tin không tự chủ.
Hạnh phúc trong tập sách này không được định nghĩa hay lý thuyết hóa, mà được kể qua những câu chuyện, ngụ ngôn.
Niềm vui sống sẽ hóa giải tất cả; con người không phải làm tất cả để có được niềm vui. Khuyến khích đối diện và vượt qua nỗi đau khổ.

Lời Nói Đầu

Hạnh phúc là điều rất khó tin, dường như “không bình thường” đối với con người.
Sigmund Freud kết luận hạnh phúc chỉ là một ảo tưởng, con người không thể hạnh phúc.
Osho khẳng định nhân loại có thể hạnh phúc hơn mọi loài vì có Ý thức.
Ý thức cho phép lựa chọn giữa hạnh phúc vô bờ hay khổ đau cùng cực, và con người phải chịu trách nhiệm cho lựa chọn của mình.
Thiền định cần thiết chỉ khi bạn không tự chọn con đường hạnh phúc; khi hạnh phúc tự đến, thiền định diễn ra hài hòa.
Người hạnh phúc không cần tôn giáo, chùa hay nhà thờ, vì cả vũ trụ và cuộc đời họ chính là tôn giáo.
Hạnh phúc đến khi bạn thích nghi với mọi thăng trầm, sống hài hòa đến mức mọi việc trở thành niềm vui.
Một tâm hồn bất an là dấu hiệu không thực sự yêu thích cuộc sống hiện tại.
Con người thường bị chi phối bởi âu lo về tiền bạc, danh vọng, quyền lực, quên đi những việc vô bổ nhưng mang lại hạnh phúc (nghe chim hót, ngắm bướm).
Câu chuyện ông lão câu cá minh họa việc con người bị đồng tiền, quyền lực, danh vọng “câu kéo”, đánh mất giá trị nội tâm.
Hạnh phúc là điều kiện cơ bản, không phải kết quả của sự tĩnh lặng hay tín ngưỡng.
Cần lý giải nguyên nhân đau khổ và từ bỏ nó, không thể chỉ dùng thiền định để làm tốt hơn những điều vô nghĩa.
Osho khuyến khích những người táo bạo, can đảm thay đổi cách sống, sẵn sàng đánh cược mọi thứ (vì chỉ có nỗi đau khổ để mất).
Con người bám víu vào nỗi khổ vì đó là tất cả những gì họ biết, sợ hãi khi mất nó.
Hạnh phúc và niềm vui tận hưởng cuộc sống sẽ đến trước mọi triết lý. Nếu không yêu thích công việc, hãy thay đổi.
Đừng chờ đợi hạnh phúc, hãy sống đúng với bản chất thuần túy của mình, không bị chi phối bởi những giáo điều sai lầm của xã hội.
Cuộc đời đích thực chỉ có khi bạn muốn trở thành chính mình một cách tự nhiên.

HẠNH PHÚC LÀ GÌ?

Hạnh phúc không có nghĩa là thành công, hy vọng, tiền bạc, quyền lợi, hay danh tiếng.
Hạnh phúc là khi ta làm một điều gì đó bằng ý thức, chứ không phải bằng ý chí.

Hạnh Phúc Ở Chính Chúng Ta

Hạnh phúc tùy thuộc vào trạng thái ý thức của bạn (say ngủ hay tỉnh thức).
Sự thư thái cơ thể chỉ là nhất thời và đi kèm với nỗi đau, vì cơ thể tồn tại như một thế giới hai mặt (ngày/đêm, sống/chết).
Đức Phật gọi đây là “bánh xe sinh tử” - chúng ta bị nghiền nát giữa hài lòng và khổ sở.
Người mê mờ chỉ nhận biết các cảm giác của cơ thể, trôi lăn trong vòng quay bản năng.
Đối với người mê mờ, “hạnh phúc” chỉ là giảm bớt căng thẳng tạm thời.
Người thiền định hướng tới sự tỉnh thức, cảm thụ thơ ca, âm nhạc, thiên nhiên sâu sắc và lâu dài hơn.
Hạnh phúc thực sự không phải là giảm bớt năng lượng căng thẳng, mà là sự đủ đầy tinh thần.
Khi chúng ta chìm đắm trong âm nhạc hay điệu múa, cái tôi biến mất, ta hòa vào không gian khác lạ.
An lạc (bliss) là sự thức tỉnh viên mãn, khi cái tôi ngạo mạn tan biến, mọi ham muốn, lo âu không còn, ta an trú trong hiện tại.
An lạc là niềm hạnh phúc đích thực, quyền năng lớn nhất của con người, tự do vĩnh hằng.

Từ Bề Mặt Đến Trung Tâm

Osho phân tích bốn khái niệm:
- Khoái lạc (Pleasure): Thuộc tâm sinh lý, hời hợt, kích thích, lệ thuộc vào bên ngoài (tình dục, thức ăn, tiền bạc, quyền lực). Nó là nô lệ, con dao hai lưỡi (muốn nhiều hơn và sợ mất).
- Hạnh phúc (Happiness): Thuộc tâm lý, tốt lành, tinh tế hơn khoái lạc, có tính văn hóa nhưng vẫn là bề ngoài và phụ thuộc.
- Niềm vui (Joy): Thuộc tinh thần, nội tại, bình an, tĩnh lặng, không xuất hiện do kích động.
- An lạc (Bliss): Tối thượng, không sinh lý/tâm lý/tinh thần. Là Niết Bàn, chấm dứt tồn tại cá nhân, hoàn toàn trống rỗng như bầu trời, phi thời gian, vĩnh cửu. An lạc là bản chất thẳm sâu của con người, được khám phá lại khi nhìn vào nội tâm.
Sự thật tối thượng được định nghĩa bằng Sat-Chit-Anand (Sự thật-Ý thức-An lạc).
Khoái lạc biến con người thành xảo quyệt, lợi dụng người khác, làm mất sự trong sáng và ngây thơ.
Xã hội hủy hoại tâm hồn trong sáng của trẻ thơ bằng ý tưởng chiếm hữu, tranh giành.

Hai Bàn Tay Trắng

Chúng ta đến và đi với hai bàn tay trắng, nhưng cuộc sống thế gian dạy cách sở hữu, thống trị.
Một nền giáo dục đích thực không dạy tranh đấu, mà dạy sống hòa hợp, sáng tạo, yêu thương, không so sánh.
Đừng quá quan tâm đến kết quả, hãy tận hưởng hành động (như họa sĩ, vũ công, nhạc sĩ).
Cái tôi thuần túy không thể tạo ra điều đặc biệt; điều đặc biệt chỉ đến khi không còn cái tôi nữa.
Thần Krishna và Chúa Jesus đều dạy đừng quá ham muốn kết quả hay vị trí hàng đầu, mà hãy hành động bằng tất cả sức lực.
Đừng tìm hạnh phúc bằng cách đánh đổi hạnh phúc của người khác; đó là bạo lực.
Những kẻ đạo đức giả thường lên án người khác để tự thần thánh hóa bản thân.
Thánh nhân phải là người biết sống hạnh phúc, không dẫm đạp lên người khác, tạo ra bầu không khí vui vẻ cho tất cả.

HÀNH TRÌNH ĐUỔI BẮT HẠNH PHÚC

Nếu bạn cố tìm kiếm hạnh phúc, bạn sẽ không bao giờ đạt được. Hạnh phúc là điều gì đó đang-thực-hiện, không phải kết quả của một sự theo đuổi nào cả.

Bản Chất Hai Mặt Của Vấn Đề

Hạnh phúc mà chúng ta biết không phải là đích thực vì nó luôn đi kèm với nỗi đau khổ, cũng như tình yêu luôn ẩn chứa hận thù.
Hạnh phúc không phải do luyện tập mà có, nó không thể được tạo ra bởi chúng ta.
Tâm trí chúng ta được nuôi dưỡng bằng ý tưởng thành công, tham vọng, nhưng người tham vọng lại là kẻ đau khổ nhất thế giới.
Ví dụ: Alexander Đại đế thống lĩnh thế giới nhưng lại ganh tị với sự an lạc của Diogenes, một kẻ ăn xin không sở hữu gì.
Hạnh phúc không gắn với thành công, tiền bạc, quyền lực, danh vọng. Hạnh phúc thuộc về ý thức của bạn, không phải tính cách (cái được học hỏi).

Không Phải Tính Cách Mà Là Ý Thức

Niềm tin của Osho nằm ở sự chuyển biến của ý thức, không phải thay đổi tính cách bề ngoài.
Kiềm chế sự tức giận chỉ đẩy nó vào vô thức, không làm nó biến mất.
Những “thánh nhân” giả tạo thường bệnh hoạn, sân si, làm phiền người khác.
Thay đổi từ ý thức giúp vượt qua tức giận, tham lam, ích kỷ, ham muốn. Khi những tâm trạng tiêu cực không còn, nguồn năng lượng tạo nên chúng tiêu biến, và niềm an lạc vĩnh cửu sẽ tràn ngập.

Đuổi Bắt Cầu Vồng

Quan niệm “mưu cầu hạnh phúc” (Mỹ) là không thực tế, vì hạnh phúc là một quá trình, xuất hiện bất ngờ khi không tìm kiếm.
Osho kể về trải nghiệm hạnh phúc bất ngờ khi bổ củi hay đứng dưới gốc cây bồ đề.
Osho không đồng ý với Chúa Jesus (“Tìm thì sẽ thấy”), ông nói: “Nếu tìm, bạn sẽ không bao giờ gặp”.
Hạnh phúc chỉ thực sự đến khi bạn ngừng tìm kiếm, ngừng căng thẳng và nghỉ ngơi.
Kinh nghiệm giác ngộ của Đức Phật: Ngài đạt được an lạc khi từ bỏ mọi nỗ lực tìm kiếm, mọi khổ hạnh và chờ đợi.
Hạnh phúc bao quanh ta tự nhiên như không khí, không phải thứ phải đi tìm. Chúng ta tự mình đánh mất nó vì tiếp cận sai hướng.
Hãy sống cho hiện tại, quên đi những âu lo về tiền bạc, danh vọng để cảm nhận niềm vui đơn giản.
Nijinsky, vũ công huyền thoại, đạt được những bước nhảy kỳ diệu khi “vắng mặt” (không cố gắng, không suy nghĩ).
Sự theo đuổi là cội nguồn đau khổ. Hãy thưởng thức cuộc sống, đừng cố chiếm hữu.

Cội Nguồn Đau Khổ

Con người chìm trong đau khổ hàng thế kỷ; Freud không tin có Phật tồn tại vì hạnh phúc hoàn hảo dường như là không thể.
Osho chỉ ra rằng mong muốn hạnh phúc bao giờ cũng tạo ra đau khổ.
Mong ước hạnh phúc khiến bạn rời xa hiện tại, sống trong giấc mơ không thật, và càng dấn sâu vào sai lầm.
Đau khổ đến từ quá khứ (ký ức) hoặc tương lai (lo lắng), nó không thuộc về hiện tại.
“Ngay tại đây, lúc này, không có ai đau khổ cả.” Nếu thấm nhuần suy nghĩ này, bạn sẽ trở thành một vị Phật.
Hạnh phúc ở ngay nơi chúng ta đang sống, bao xung quanh ta.
Phật Thích Ca từ bỏ cung điện, vợ con, rồi cả việc đi tìm kiếm hạnh phúc sau sáu năm tu tập. Khi Ngài chấm dứt mọi mong muốn, mọi hy vọng, hạnh phúc có mặt.

TẬN CÙNG ĐAU KHỔ ĐẾN AN LẠC VĨNH CỬU

Hiểu được chính mình sẽ mang tới hạnh phúc thật sự. Trong những bước đi đầu tiên, bạn không thể tránh khỏi việc đối mặt với đau khổ.

Thấu Nhập Chân Lý

Giác ngộ không phải là thoát khỏi nỗi đau, mà là hiểu biết về nỗi đau, cơn giận, khổ tâm, và làm tiêu tan chúng.
Giác ngộ là khi bạn chứng nghiệm lần đầu tiên sự hài lòng, niềm vui, an lạc thực sự.
Cái gì đến và đi đều là những giấc mơ. Cái gì đến và không bao giờ đi nữa mới là sự thật.
Khi hiểu rõ hạnh phúc chỉ là bề ngoài và nỗi thống khổ mới thật là sâu xa, toàn bộ ý thức của bạn sẽ thay đổi, bạn sẽ yêu cuộc sống hơn.

Cuộc Sống Và Trò Chơi

“Chơi” đích thực không phải là giải trí để trốn tránh thực tại, mà là sự tự do, gặp lại chính mình, toát ra từ sâu kín tâm hồn.
Maxim Gorky nhận xét: Mỹ không có trò chơi, chỉ có giải trí. Người không biết chơi cần tivi, phim ảnh, rượu, thuốc phiện để quên đi đau khổ.
Học cách đối diện với đau khổ là bắt đầu một cuộc chơi. Khi nhìn thẳng vào nỗi khổ, nó sẽ tiêu tan, và hạnh phúc sẽ bùng nổ.

An Lạc Là Tự Do

Mỗi em bé khi sinh ra đã an lạc; đó là bản chất con người, món quà mà chúng ta mang vào thế giới này.
Xã hội xô bồ của loài người hủy diệt niềm vui tự nhiên, hướng chúng ta đến lo âu.
Người sống an lạc là người được giải thoát, không thể bị điều khiển hay nô lệ. An lạc đồng nghĩa với tự do vĩnh cửu.
Chúng ta bị ngăn cấm bước tới cánh cửa tự do thực sự từ thuở ấu thơ, bị dạy rằng “vui sướng là sai lầm”.
Chết là một cách giải thoát khi nỗi đau khổ lên đến cực điểm. Muốn chấm dứt đau khổ, hãy sống tự nhiên và vui tươi.

Sự Thật Hay Ảo Ảnh

Xã hội tạo ra ảo giác rằng hạnh phúc đến từ bên ngoài (tiền bạc, quyền lực, danh vọng), khuyến khích sống trong hy vọng và hy sinh hiện tại cho tương lai.
Hạnh phúc không liên quan gì đến của cải vật chất; nó là bản chất vốn có của mỗi sinh thể (như chim muông, cây cỏ).
Con người đánh mất niềm an nhiên hạnh phúc vì sống trong hy vọng, chờ đợi, không chấp nhận sự thật.
Việc thay thế tình yêu bằng thức ăn, rồi tiền bạc, biến con người trở nên tham lam và quên đi ngôn ngữ của tình yêu, hạnh phúc.
Tiền bạc, quyền lực, sự ngưỡng mộ đều là ảo ảnh, không phải sự thật.
Hãy can đảm trở thành chính bản thân mình, thoát khỏi ảo ảnh mà xã hội khuyến khích.

Cái Hiện Tại Và Cái Trở Thành

Hạnh phúc đích thực nằm ở cái đang là, còn đau khổ nằm ở cái trở thành (ham muốn trở thành một ai đó).
Hạnh phúc không nằm ở khối óc hay suy nghĩ, nó thuộc về trái tim và cảm giác.
Một nghệ sĩ thực thụ hòa mình hoàn toàn vào tác phẩm, quên đi bản thân. Làm một cái gì đó bằng tất cả hồn mình, đó là hạnh phúc.
Thiền định có thể là bất cứ hoạt động nào mà bạn làm với tất cả hồn mình (bơi lội, chạy).
Niềm vui thực sự chỉ đến khi chúng ta từ bỏ mọi ước muốn điều khiển cái này cái khác. An lạc là một cuộc say, trò chơi vô tận.
Khi thật sự hạnh phúc, cái tôi cá nhân sẽ biến mất, chúng ta thấy mình ở trong cái toàn thể.

HIỂU BIẾT NGUỒN GỐC ĐAU KHỔ

Đau khổ mang đến cái tôi kiên cố; hạnh phúc lại mang đến sự thanh thản, khiến cái tôi biến mất. Con người thèm khát đau khổ để có một sự hiện diện cá biệt.

Đi Tìm Lời Đáp

Nỗi khổ thu hút sự quan tâm, thông cảm của người khác; đây là một sự “đầu tư” vào đau khổ.
Người hạnh phúc thường bị cô lập, đố kỵ, vì họ dường như không thuộc về thế giới đầy nhọc nhằn.
Hạnh phúc đích thực biến mất thời gian và không gian. Nó không phải là lý trí kìm hãm niềm vui mà là bản chất thứ hai của ta.
Không nên thông cảm quá nhiều cho người đau khổ, hãy giúp họ hiểu rằng đau khổ là đáng ghét, cần phải tránh xa.
Thánh nhân mới là người biết sống hạnh phúc, tạo ra những nơi tưng bừng lễ hội.
Xã hội đã dạy chúng ta những điều nghiêm trọng, buồn khổ, khiến chúng ta yếu đuối và lệ thuộc.
Sống vui vẻ, lành mạnh là tự nhiên. Người vui sướng vô cớ bị xem là mất trí; người buồn phiền được xem là bình thường.
Con người bám lấy nỗi khổ vì nó là tất cả những gì họ có, tạo ra một cái tôi giả tạo.
“Trống không” chính là cánh cửa mở ra sự giàu có, niềm vui chân thật. Hãy cười vào con người ngốc nghếch năm xưa của mình.
Tha thứ đến khi hiểu được sự ngớ ngẩn của trò chơi tâm trí, không phải sự kiềm chế. Cái tôi gắn liền với sự chối từ, phủ định.
Khoảnh khắc bạn chấp nhận cái bình thường là lúc bạn “khác thường” nhất.
Jesus và Phật đều dạy tha thứ kẻ thù. Hận thù là một kiểu quan hệ sâu sắc hơn tình yêu hời hợt.
Cái tôi là bóng tối; ánh sáng là thiền định, sự thức tỉnh. Đừng cố kiềm chế bóng tối, hãy mang ánh sáng đến.
Con người bám lấy vết thương quá khứ vì đó là tất cả những gì họ có, không muốn nó lành.
Sống cho hiện tại là cách tốt nhất để quên và tha thứ quá khứ.
Cái tôi luôn nghiêm trọng hóa mọi chuyện, biến “hòn đất bé tí thành ngọn núi sừng sững” để cảm thấy mình quan trọng.
Hầu hết các vấn đề đều hư ngụy, do chúng ta tự tạo ra vì sợ trống rỗng, vô nghĩa.
Giác ngộ là sự tồn tại như nhiên, không tạo ra vấn đề. Thiền sư dạy: “Ngươi đã là Phật rồi!”
Vấn đề của thế giới (đói, nghèo, chiến tranh) bắt nguồn từ tâm tư cá nhân, sự hỗn độn bên trong mỗi người. Thay đổi thế giới bắt đầu từ việc thay đổi chính mình.
Lòng tham là cội rễ của nghèo đói; thói hung bạo là cội rễ của chiến tranh. 1% nhân loại thiền định có thể làm chiến tranh biến mất.
Sống cho hiện tại, thân thiện và cẩn trọng sẽ thay đổi thế giới.
Mơ mộng viển vông về tương lai là vì chưa biết hiện tại. Hiện tại nằm ngoài thời gian, là vĩnh cửu.
Tâm trí là sự lưu trữ quá khứ và dự phóng tương lai. Thiền định là những khoảnh khắc rời bỏ tâm trí, có mặt trong hiện thực.
Câu chuyện thợ xẻ đá minh họa vòng lặp của ham muốn và sự bất mãn. Tâm trí là cơ chế tạo ra sự bất mãn.
Người điên và kỳ nhân đều thoát khỏi tâm trí, sống trong an lạc.
Hãy tận hưởng hiện tại: nhìn cây, nghe chim hót, cảm nhận thiên nhiên.

SỐNG TRONG AN LẠC

Lời dạy của Đức Thích Ca: Sống trong tình yêu, an vui, khỏe mạnh ngay cả giữa những ưu phiền, hòa bình giữa hận thù, không chiếm hữu như bậc hiền nhân. Hãy từ bỏ chiến thắng và thất bại, tìm lấy an lạc.
An lạc là một mệnh đề siêu nghiệm, không phải hạnh phúc nhất thời. Nó là trạng thái yên lành, thanh thản, cân bằng tuyệt đối, mãi mãi và đến từ bên trong.
Niềm vui đến bất ngờ, không có lý do, vượt ra ngoài vòng nhân quả. Nó là bản thể bên trong của chính bạn.
Ý thức là một dòng sông, một sự “trở thành” liên tục, không phải tồn tại tĩnh tại.
Hãy sống trong tận cùng bản thể của chính bạn, quan tâm chăm sóc bản thân, thăm dò chính mình để làm chủ thế giới riêng.
Tình yêu thương là hương thơm của đóa hoa vui sống, dồi dào và cần được chia sẻ.
Chỉ khi có niềm vui sống bên trong, bạn mới có thể yêu thương đích thực, không phải là sự trao đổi trống rỗng.
Ví dụ Rabiya: Khi tràn đầy ánh sáng và tình yêu, bạn không thể căm ghét ai, ngay cả con quỷ.
Sức khỏe (theo Đức Phật) là sự trọn vẹn, chữa lành tâm hồn thông qua suy ngẫm (meditation), không phải y khoa.
Con người là tập hợp nhiều mảnh nhỏ, dễ vỡ. Càng lớn tuổi càng xa cách tâm Phật.
Không thể thay đổi toàn bộ thế giới; hãy bắt đầu từ việc sống an vui, khỏe mạnh giữa ưu phiền.
Giàu có vật chất dễ đạt được, nhưng giàu có tinh thần mới là cốt lõi. Người giàu có vật chất nhưng nghèo nàn tinh thần sẽ đau khổ hơn.
Nizam, người giàu nhất thế giới, sống trong cảnh bần tiện và khổ sở vì thói ham muốn sở hữu. Tính chiếm hữu là căn bệnh.
Hãy tận hưởng thế giới, đừng cố chiếm hữu. Người chiến thắng gieo mầm thù hận; hãy từ bỏ thắng thua, sống với niềm vui chơi đùa.

Trung Tâm Thiền Định Osho

Thông tin về Trung tâm thiền định Osho tại Pune, Ấn Độ, các chương trình và website.

Mục lục