Đang đọc
Luật Pháp - Claude Frédéric Bastiat [eBook]
LUẬT PHÁP\n## Lời Nhà Xuất Bản & Lời Người Dịch\n* Giới thiệu tác phẩm “Luật pháp” của Claude Frédéric Bastiat.\n* Lưu ý tài liệu dành cho giới nghiên cứu, không can thiệp cách diễn đạt của dịch giả Phạm Nguyên Trường.\n* Nhấn mạnh tầm quan trọng của tác phẩm với trường phái tự do cá nhân ở phương Tây.\n* Giải thích sự khác biệt trong nội hàm thuật ngữ “chủ nghĩa xã hội” và “chủ nghĩa cộng sản” ở thế kỷ XIX so với hiện tại.\n* Khẳng định khát vọng tự do của Bastiat là trường tồn.\n\n## Lời Giới Thiệu của Walter E. Williams\n* Tác phẩm “Luật pháp” là chìa khóa để hiểu trọn vẹn về tự do.\n* Bastiat đã đưa cuộc thảo luận về tự do ra khỏi giới học thuật, làm cho nó dễ hiểu.\n* Chính phủ là mối đe dọa lớn nhất đối với tự do.\n* Định nghĩa “cướp bóc được hợp pháp hóa”: Luật pháp lấy của người này cho người khác mà không phạm tội.\n* Quan điểm của Bastiat tương đồng với Tuyên ngôn Độc lập Hoa Kỳ về các quyền tự nhiên.\n* Bastiat hy vọng vào Hoa Kỳ nhưng chỉ ra hai thiếu sót: Nô lệ và thuế xuất nhập khẩu bảo hộ (đều là cướp bóc hợp pháp).\n* Thất vọng trước việc luật pháp ngày nay vượt quá khuôn khổ ban đầu, tạo ra hàng ngàn bộ luật cho phép nhà nước sử dụng bạo lực.\n\n## Dẫn Nhập của Richard Ebeling\n* Bảo vệ tự do kinh tế luôn khó khăn do định kiến xã hội và lợi ích nhóm.\n* Bastiat là người ủng hộ tự do thế kỷ XIX đã biến phức tạp kinh tế thành dễ hiểu.\n* Ông nổi tiếng với khả năng làm suy yếu chủ nghĩa bảo hộ, chủ nghĩa xã hội và chủ nghĩa can thiệp.\n* Bastiat được Schumpeter gọi là “Nhà báo viết về kinh tế nổi bật nhất”, được Mises ca ngợi.\n* Cuộc đời Bastiat: Sinh năm 1801, học kinh tế chính trị từ Jean-Baptiste Say, kế thừa điền trang, trở thành nhà văn và nhà hoạt động tự do thương mại.\n* Thất bại trong việc chống lại chủ nghĩa bảo hộ ở Pháp do định kiến công chúng và sức mạnh lợi ích nhóm.\n* Sau Cách mạng 1848, ông chuyển sang chống chủ nghĩa xã hội.\n* Qua đời năm 1850 ở tuổi 49 vì bệnh lao.\n* Di sản trí tuệ: “Những nguỵ biện trong kinh tế học”, “Những bài tiểu luận chọn lọc về kinh tế chính trị học”, “Hài hoà về kinh tế”.\n* Tầm quan trọng của bài tiểu luận “Cái nhìn thấy và cái không nhìn thấy”: Hậu quả ngắn hạn và dài hạn của các chính sách có thể trái ngược.\n* Áp dụng nguyên tắc “cái nhìn thấy và cái không nhìn thấy” vào thuế khoá và công việc chính phủ.\n* Mục đích đúng đắn của chính phủ: Bảo đảm quyền sống, tự do và tài sản của cá nhân.\n* Cướp bóc hợp pháp: Khi chính phủ dùng quyền lực để chống lại người dân, ngăn chặn cạnh tranh, cản trở kinh doanh, ăn cắp tài sản dân chúng (bảo hộ, tái phân phối).\n* Hậu quả của cướp bóc hợp pháp: Xóa nhòa ranh giới đúng sai, giảm thịnh vượng xã hội, khan hiếm thay thế phong phú.\n* Hai nguồn gốc của cướp bóc hợp pháp:\n * Ham muốn kiếm của cải dễ dàng hơn là lao động.\n * Não trạng kiêu căng của những người nhận lãnh vai trò thiết kế xã hội (coi dân như đất sét).\n* “Nhà nước là câu chuyện tuyệt vời mà ở đó mỗi người đều tìm cách sống bằng chi phí do tất cả những người khác trả.”\n* Kết luận: Tự do và thương mại tự do vẫn nằm trong gọng kìm, nhưng tác phẩm của Bastiat truyền cảm hứng cho nhiều thế hệ.\n\n## Luật Pháp (Phần chính)\n### Cuộc sống là quà tặng của Chúa\n* Sự sống (vật chất, trí tuệ, đạo đức) là món quà của Chúa.\n* Cuộc sống, năng lực, sản xuất (cá tính, tự do, tài sản) là con người và có trước luật lệ do con người đặt ra.\n\n### Luật pháp là gì?\n* Luật pháp là tổ chức mang tính tập thể quyền bảo vệ hợp pháp các quyền của cá nhân (người, tự do, tài sản).\n* Lực lượng chung của luật pháp không có mục đích nào khác ngoài nhiệm vụ thay thế lực lượng cá nhân để bảo vệ các quyền này.\n\n### Chính phủ công chính và bền vững\n* Chính phủ dựa trên nguyên tắc này sẽ đơn giản, không tốn kém, không áp bức, công chính và bền vững.\n* Người dân sẽ chịu trách nhiệm cho cuộc sống của mình, không đổ lỗi cho nhà nước khi thất bại.\n* Nhà nước không can thiệp vào việc riêng tư, mọi thứ diễn ra theo logic tự nhiên.\n\n### Luật pháp bị bóp méo hoàn toàn\n* Luật pháp đã vượt quá chức năng, hành động ngược lại mục đích ban đầu.\n* Nó được dùng để tiêu diệt công lý, hạn chế quyền tự do và tài sản, biến cướp bóc thành quyền, và bảo vệ hợp pháp thành tội ác.\n* Nguyên nhân bóp méo: tham lam ngu ngốc và lòng từ bi sai lầm.\n\n### Khuynh hướng sai lầm của nhân loại\n* Khát vọng chung của mọi người là tự bảo tồn và phát triển, nhưng cũng có xu hướng muốn sống và phát đạt bằng chi phí của người khác (cướp bóc).\n* Cướp bóc chấm dứt khi nó đau đớn và nguy hiểm hơn lao động.\n\n### Tài sản và cướp bóc\n* Nguồn gốc tài sản: lao động và áp dụng năng lực vào tài nguyên.\n* Nguồn gốc cướp bóc: tước đoạt sản phẩm lao động của người khác.\n* Mục đích đúng đắn của luật pháp là ngăn chặn cướp bóc, bảo vệ tài sản.\n* Khi luật pháp do một người/giai cấp làm ra và được lực lượng thống trị ủng hộ, nó dễ dàng trở thành vũ khí của bất công.\n\n### Những nạn nhân của cướp bóc hợp pháp\n* Người dân sẽ chống lại bất công, tìm cách tham gia vào quá trình ban hành luật pháp.\n* Nếu họ chỉ muốn tham gia cướp bóc hợp pháp (thay vì chấm dứt nó) thì đó là đại họa.\n* Cướp bóc hợp pháp sẽ trở nên phổ quát.\n\n### Kết quả của cướp bóc hợp pháp\n* Làm người ta không còn phân biệt được công lí và bất công.\n* Khi luật pháp và đạo đức mâu thuẫn, người dân khó lựa chọn.\n* Niềm tin “cái gì hợp pháp thì cũng là chính đáng” bị lợi dụng.\n* Dẫn đến xung đột và bất hòa không dứt (ví dụ: chế độ nô lệ và thuế quan ở Hoa Kỳ năm 1850).\n\n### Hai hình thức cướp bóc\n* Cướp bóc bất hợp pháp: Trộm cắp, lừa bịp (bị luật hình sự trừng phạt).\n* Cướp bóc hợp pháp: Khi luật pháp bảo vệ và tham gia cướp bóc.\n* Cách xác định: Luật pháp lấy của người này đem cho người khác.\n* Cướp bóc hợp pháp có nhiều tên gọi: thuế quan, bảo hộ, trợ cấp, thuế lũy tiến, trường công lập, bảo đảm công ăn việc làm, lương tối thiểu, quyền được cứu trợ, vay không trả lãi…\n* Tất cả gộp lại, với mục tiêu chung là cướp bóc hợp pháp, chính là chủ nghĩa xã hội.\n* Chủ nghĩa xã hội dựa trên luật pháp, do đó không thể dùng luật pháp để chống lại nó.\n\n### Lựa chọn trước mắt chúng ta\n* Ít người cướp bóc nhiều người (cướp bóc có giới hạn).\n* Mọi người cướp bóc lẫn nhau (cướp bóc phổ biến, do phổ thông đầu phiếu).\n* Không ai cướp bóc ai (nguyên tắc của công lí, hòa bình, trật tự, ổn định).\n\n### Chức năng đúng đắn của luật pháp\n* Luật pháp là công lí có tổ chức.\n* Không tổ chức lao động, sản xuất, thương mại, công nghiệp, giáo dục, nghệ thuật hay tôn giáo, vì điều đó sẽ phá hủy công lí.\n* Luật pháp là bạo lực, chỉ nên sử dụng trong những khu vực cần bạo lực để bảo vệ quyền (công lí).\n* Mang tính phủ định: Ngăn chặn bất công, không phải tạo ra công lí.\n\n### Sức hấp dẫn của chủ nghĩa xã hội\n* Sai lầm lớn nhất thời đại: Luật pháp không chỉ công bằng mà còn phải bác ái.\n* Lòng bác ái bị ép buộc phá hủy tự do và công lí.\n* Cướp bóc hợp pháp có hai nguồn gốc: lòng tham và lòng nhân ái đặt không đúng chỗ.\n* Ba hệ thống cướp bóc: Bảo hộ (ẩn), Xã hội chủ nghĩa (mơ hồ), Cộng sản (rõ ràng).\n\n### Những người cầm bút xã hội chủ nghĩa\n* Họ chia nhân loại thành hai phần: Nhân dân (thụ động, vô ý thức) và Những người cầm bút (quan trọng nhất, toàn trí toàn năng).\n* Coicác dân tộc là vật liệu thô để nhào nặn thành xã hội lý tưởng.\n* Họ muốn đóng vai trò của Chúa, áp đặt ý chí và kế hoạch của mình bằng luật pháp (bạo lực).\n* Họ coi thường nguyên nhân và sự kiện, cho rằng mọi tiến bộ đều do nhà làm luật ban cho.\n* Montesquieu, Rousseau, Fenelon, Condillac, Mably đều có những ý tưởng về việc nhà lập pháp định hình xã hội.\n* Họ sợ tất cả các quyền tự do vì tin bản chất con người luôn hướng tới suy đồi.\n* Mâu thuẫn: Coi dân thông minh khi bầu cử, dốt nát khi cai trị.\n\n### Nguyên nhân của cách mạng Pháp\n* Người Pháp đấu tranh cho quyền nhưng lại bị cai trị nhiều nhất, do tin rằng “xã hội nhận động lực từ chính quyền”.\n* Khi chính phủ gánh vác quá nhiều trách nhiệm, mỗi thất bại đều dẫn đến cách mạng.\n\n### Chính trị và kinh tế học\n* Kinh tế học phải phát triển trước chính trị học: để biết lợi ích con người hài hòa hay đối kháng.\n* Chức năng thích hợp của lập pháp: Ngăn chặn bất công, bảo vệ quyền tự do và tài sản.\n\n### Luật pháp và từ thiện không phải là một\n* Luật pháp không thể nhân từ bằng cách tước đoạt của người này cho người khác mà không vi phạm tự do và tài sản.\n* Công lí là đơn giản, rõ ràng, bất biến.\n* Vượt quá giới hạn công lí dẫn đến chủ nghĩa cộng sản.\n\n### Nền tảng cho chính phủ ổn định\n* Chính phủ ổn định chỉ khi luật pháp là công lí, chỉ để dẹp bất công.\n* Người dân thịnh vượng nhất, không đổ lỗi cho chính phủ vì những đau khổ không tránh khỏi.\n\n### Công lí nghĩa là quyền như nhau\n* Tự do là con đường dẫn tới phẩm giá và tiến bộ.\n* Kinh nghiệm cho thấy: Những nước có luật pháp ít can thiệp nhất, cá nhân có không gian hoạt động lớn nhất là những nước hoà bình, đạo đức và hạnh phúc nhất.\n\n### Ước muốn cai trị người khác\n* Quá nhiều người muốn tổ chức, đỡ đầu và cai trị dân chúng.\n* Bastiat chỉ muốn dân chúng được yên, tự phát triển theo thiết kế của Chúa.\n* Kêu gọi chấm dứt các hệ thống nhân tạo và “nếm trải tự do”.\n\n## Lời Bạt của Sheldon Richman\n* Bastiat có vị trí đặc biệt trong lòng những người bạn của tự do vì tính chính trực, tao nhã và rõ ràng.\n* “Nhà nước là câu chuyện tuyệt vời mà ở đó mỗi người đều tìm cách sống bằng chi phí do tất cả những người khác trả.”\n* Bastiat là triết gia luật pháp hàng đầu: luật pháp nên ngăn chặn bất công, không phải tạo ra công lí.\n* Cướp bóc hợp pháp làm xói mòn đạo đức và gây ra xung đột.\n* Nguồn gốc của cướp bóc hợp pháp: ham muốn chiếm đoạt và “lòng từ bi sai lầm”.\n* Thế giới quan của những người làm luật: coi dân là thụ động, cần được thiết kế bởi “siêu nhân”.\n* Bastiat kết án những ý tưởng này, nhắc nhở rằng con người là những sinh vật thông minh và tự do.\n* Kêu gọi từ bỏ mọi hệ thống áp đặt và “nếm trải tự do”.\n* Thế giới chưa học được nhiều từ “Luật pháp”, và Bastiat sẽ thất vọng trước tình hình hiện nay (ở Mỹ).