Lời giới thiệu
Cuốn sách “Những Chàng Trai Huyền Thoại” ra đời từ mong muốn giúp thanh thiếu niên lao động hiểu rõ hơn về cách sống và suy nghĩ. Tác phẩm, được viết bởi Nyoichi Sakurazawa (Ohsawa), chắt lọc 60 năm kinh nghiệm sống của ông, một người tự mình vượt qua bệnh tật và nghèo khó nhờ liệu pháp thức ăn và triết lý sống.
Đôi nét về tác giả
Nyoichi Sakurazawa (Ohsawa) sinh năm 1893 tại Kyoto, trải qua tuổi thơ nghèo khó, tự chữa khỏi bệnh lao phổi bằng thức ăn. Ông là người phục hưng Hội Thực dưỡng, nghiên cứu và viết nhiều sách về phương pháp sinh hoạt ăn uống, đồng thời có những cống hiến quan trọng cho phong trào hòa bình thế giới.
I. Chàng Trai Huyền Thoại (Benjamin Franklin)
(1) Cậu bé làm nến
Benjamin Franklin, sinh ra trong một gia đình nghèo khó với 17 anh chị em, chỉ được học tiểu học một năm và bắt đầu lao động từ năm 10 tuổi. Từ bỏ nhà năm 17 tuổi, nhưng sau 13 năm, ông trở thành một nhân vật vĩ đại, được kính trọng toàn cầu vì những đóng góp trong khoa học, chính trị, ngoại giao và phát minh.
(2) Những món quà
Franklin được ban tặng những điều kiện tiên quyết cho hạnh phúc: gia đình đông con trai, tuổi thơ nghèo khó, lao động sớm, cha mẹ khỏe mạnh. Tác giả nhấn mạnh tầm quan trọng của việc “tặng quà” – không chỉ vật chất mà còn là niềm vui, thái độ tích cực và những hành động ý nghĩa, coi đó là con đường dẫn đến tự do và hạnh phúc.
(3) Vị thần nghèo khó
Franklin có đức tính ham đọc sách phi thường, sử dụng mọi tiền bạc và thời gian rảnh để mua và đọc sách. Ông học việc tại xưởng in của anh trai, bắt đầu thực hành ăn chay từ năm 16 tuổi, giúp tiết kiệm chi phí và có thêm thời gian đọc sách. Tác giả khẳng định phương pháp ăn uống này là bí mật cho sức khỏe và tự do của Franklin. Ông cũng nhấn mạnh về “năng lực thực hiện” (ý chí mạnh mẽ từ thế giới quan tối cao), điều không thể học qua trường lớp mà phải tự rèn luyện.
(4) Làm bạn với thống đốc bang vào năm 17 tuổi
Franklin minh chứng cho tầm quan trọng của tự phê bình, luôn nhìn nhận lỗi lầm của bản thân và có thái độ lạc quan. Ông là người chân thành tặng quà và giúp đỡ người khác, được Thống đốc Pennsylvania quý mến và giúp đỡ. Điều này dẫn đến sự nghiệp vẻ vang của ông. Tác giả khuyến khích độc giả hãy học cách tự phê bình và cho đi như Franklin.
(5) Những nguyên tắc của chủ nghĩa ăn chay
Franklin dù từng dao động về nguyên tắc ăn chay khi thèm cá, nhưng nhanh chóng tự phê bình và quay lại với nó. Tác giả sử dụng câu chuyện của Franklin và ví dụ về người bạn Nakagawa Genichiro để chứng minh lợi ích của việc ăn chay đối với sức khỏe thể chất và tinh thần, từ đó tạo ra nhân cách cao đẹp.
(6) Thời kỳ ở Luân Đôn
Ở Luân Đôn, Franklin làm việc chăm chỉ, sẵn sàng giúp đỡ bạn bè và cắt giảm chi phí sinh hoạt đến mức tối thiểu, tuyệt đối không vay mượn. Tác giả lên án hành vi vay mượn tiền vì lợi ích cá nhân, coi đó là sự tự hủy hoại tự do và độc lập. Ông cũng nhắc đến hình ảnh “người đàn bà thánh nữ” sống chỉ với nước và yến mạch, minh chứng cho lối sống đơn giản nhưng đầy đủ.
(7) 13 nguyên tắc của Franklin
Năm 1726, Franklin lập ra 13 nguyên tắc sống để tự cải thiện bản thân: Chừng mực, Yên lặng, Trật tự, Quyết đoán, Tiết kiệm, Siêng năng, Thành thật, Công bằng, Điều độ, Sạch sẽ, Bình tĩnh, Trong sạch, Khiêm nhường. Ông kiên trì thực hiện và ghi chép tiến bộ, nhận thấy những đức tính này đã mang lại sức khỏe, tài sản, danh tiếng và sự tín nhiệm. Tác giả nhấn mạnh “khiêm nhường” là một trong những bài học lớn nhất của Franklin.
(8) Bạn hạnh phúc! Bạn là cô bé Lọ Lem!
Tác giả khẳng định nghèo đói là một phúc lành, vì nó rèn luyện con người tự phê bình và năng lực thực hiện. Ngược lại, cuộc sống “muốn gì được nấy” dễ nuôi dưỡng “chủ nghĩa vị kỷ” – căn bệnh tinh thần nguy hiểm nhất, biểu hiện bằng sự u sầu, than vãn và thiếu lòng biết ơn. Ông giới thiệu “7 điều kiện của sức khỏe” như một phương pháp tự chẩn đoán và rèn luyện bản năng, giúp biến những bất hạnh thành hạnh phúc.
(9) Tổng biên tập báo kiêm thợ in 23 tuổi
Franklin là ví dụ điển hình cho việc tự học và rèn luyện trí tuệ. Ông thành lập nhóm Junto để thảo luận triết học, chính trị và luân lý, sau đó trở thành tổng biên tập báo và học nhiều ngoại ngữ một cách tự thực hành. Tác giả phê phán giáo dục truyền thống và khẳng định việc tự học, tự rèn luyện bản thân trong thực tế là con đường tốt nhất để đạt được tự do và hạnh phúc, vượt qua mọi giới hạn bằng “thực lực” chứ không phải bằng cấp.
(10) Con đường vạn người đi
Chương này tổng kết những bài học từ Franklin và đề xuất một con đường dễ dàng hơn cho số đông để đạt được hạnh phúc – đó là con đường hòa bình mang màu sắc phương Đông, bắt đầu từ những đức tính dễ thực hiện như Yên lặng, Trật tự, Tiết kiệm và Sạch sẽ, trong đó “Tiết kiệm” (đặc biệt trong ăn uống) là quan trọng nhất. Tác giả khẳng định nếu thực hiện tốt điều này, 9 đức tính còn lại sẽ tự nhiên đạt được.
II. Bạn Cũng Có Thể Trở Thành Franklin
Tác giả tiếp tục khẳng định bất cứ ai cũng có thể trở thành vĩ nhân như Franklin, Lincoln, Edison nếu biết cách tận dụng “khó khăn” làm động lực. Ông chia sẻ câu chuyện cá nhân về việc không được học đại học lại trở thành niềm tự hào, và việc phải phụng dưỡng cha trong 40 năm đã rèn luyện ông trở nên mạnh mẽ. Triết lý “có bắt đầu thì sẽ có kết thúc” và “có mặt phải thì sẽ có mặt trái” là nền tảng, biến bất hạnh thành hạnh phúc. Ông giới thiệu “Phương pháp tự chẩn đoán sức khỏe (H.H.T)” với “7 điều kiện của sức khỏe” để đo lường và cải thiện bản thân.
III. Ngôi Trường Của Tôi (A.N.S)
“A.N.S” (A New School) là ngôi trường độc đáo do tác giả vận hành, không thu phí, chỉ tiếp nhận học viên có điểm số kém trong bài kiểm tra H.H.T (người có nhiều vấn đề cần cải thiện). Mục tiêu là biến những người kém cỏi, nghèo khổ nhất thành những người vui tươi, tự do và hạnh phúc nhất. Trường không có giáo viên mà đề cao sự tự giác, tự học, tự tìm hiểu và tự rèn luyện. Tấm bằng tốt nghiệp là sự chứng nhận của “người tự do”. Tác giả cũng tự mình tạo ra “ngôi nhà M.I” (MAISON “IGNORAMUS” – Ngôi nhà của sự ngu dốt) như một trung tâm nghiên cứu tổng hợp, nơi mọi người cùng học hỏi và phát triển bản thân.
IV. Lăng Kính Diệu Kỳ (Tướng tai và vận mệnh của bạn)
Tác giả giới thiệu “lăng kính diệu kỳ” – phương pháp hiểu về tính cách, vận mệnh, năng khiếu, hạnh phúc/bất hạnh của con người thông qua việc quan sát hình dáng bên ngoài (nhân tướng học), đặc biệt là đôi tai. Tai to, dày, mềm, có trái tai rủ xuống là biểu tượng của người hạnh phúc và vĩ đại. Ông khẳng định thức ăn là yếu tố quyết định hình dáng cơ thể và vận mệnh, và bằng cách thay đổi chế độ ăn uống, con người có thể thay đổi cả hình dáng tai và định mệnh của mình.
V. ▽ (Âm) và △ (Dương)
Chương này đi sâu vào triết lý Âm (▽) và Dương (△), coi chúng là gốc rễ của vạn vật. Bản năng tự nhiên của con người (trí nhớ tốt, phán đoán chính xác, khả năng dám làm) là nguồn gốc của hạnh phúc. Tác giả chỉ ra rằng giáo dục, đạo đức, tôn giáo, pháp luật thường làm méo mó bản năng này. Ông khuyến khích rèn luyện bản năng bằng cách quan sát thiên nhiên và áp dụng triết lý Âm Dương vào cuộc sống, đặc biệt trong việc lựa chọn thức ăn. Các thực phẩm có tính Âm mạnh (màu tím, nhiều nước, hoa quả, đường, đồ ngọt) được coi là có hại, làm yếu thể chất và tinh thần; ngược lại, thực phẩm có tính Dương (màu đỏ, vàng, nâu, thịt, cá) cũng có thể gây nóng nảy, cộc cằn nếu ăn quá nhiều. Việc hiểu và vận dụng đúng Âm Dương là “cây đèn thần” giúp con người đạt được mọi điều.
VI. Phương pháp tạo ra Tự do và Hạnh phúc chỉ qua Sinh hoạt ăn uống
Đây là phần trọng tâm, đưa ra phương pháp sinh hoạt ăn uống cụ thể để đạt được tự do và hạnh phúc. Triết lý cốt lõi là “những thứ có khởi đầu thì sẽ có kết thúc, có mặt phải thì sẽ có mặt trái”. Bằng cách hiểu và chuẩn bị cho hai mặt của vấn đề, con người có thể tránh được bất hạnh. Tác giả hướng dẫn phân biệt Âm Dương qua màu sắc, hàm lượng nước, và đặc biệt cảnh báo về các thực phẩm Âm mạnh (nước, hoa quả, đường). Ông đưa ra danh sách các thực phẩm không nên ăn và “bữa ăn cơ bản” tập trung vào ngũ cốc nguyên hạt, rau củ có tính Dương, gia vị đơn giản, và nhấn mạnh việc nhai kỹ. Thực hiện đúng phương pháp này sẽ mang lại nhiều lợi ích sinh lý (sảng khoái, trí nhớ tốt, không mệt mỏi, kiên nhẫn, phán đoán nhanh, năng lực thực hiện cao), dẫn đến cuộc sống hạnh phúc và thành công. Tác giả khẳng định cuộc đời mình là minh chứng sống cho hiệu quả của phương pháp này, giúp ông du hành khắp thế giới và đạt được sự tự do đích thực.
Lời Kết
Tác giả trả lời các câu hỏi thường gặp, nhấn mạnh lại tầm quan trọng của thức ăn, phê phán tư duy dinh dưỡng hiện đại và lối sống tiện nghi. Ông kêu gọi độc giả kiên trì thực hiện lối sống ăn uống đơn giản để đạt được sức khỏe, tiết kiệm tài chính, và cuối cùng là tự do, độc lập. Ông tái khẳng định triết lý “khổ đau là mầm mống của vui sướng” và khuyến khích mọi người hãy bắt đầu hành trình khám phá cuộc đời thú vị của chính mình, vượt qua mọi cám dỗ và trở thành “người tự do” đích thực.